Słowniczek terminów astrologicznych:

Ascendent — punkt przecięcia ekliptyki i horyzontu we wschodniej części nieba; punkt przeciwny, w zachodniej części nieba nazywa się descendentem.

Aspekt — różnica w długości ckliptycznej między dwiema planetami lub innymi punktami horoskopu; tradycyjne aspekty astrologiczne to koniunkcja 0", sekityl 60°, kwadratura 90/', tryfon 120°, kwinkunks 150° I opozycja 160°; istnieje jeszcze szereg mniej używanych aspektów wprowadzonych przez Keplera; Paralela i kontrparalela są aspektami mierzonymi w deklinacji (0* różnicy po te] samej lub przeciwnych stronach równika niebieskiego).

Astrologia elekcyjna (wyborcza) — dział astrologii zajmujący sic określaniem najlepszego czasu i miejsca na rozpoczęcie jakiegoś przedsięwzięcia.

Astrologia ho rai na (godzinowa) — najbardziej magiczny dział astrologii starający sif znaleźć odpowiedź na pytanie na podstawie horoskopu postawionego na czas i miejsca zadania pytania.

Astrologia mundalna (polityczna) — dział astrologii badający zależność cech I losów większych grup łudzi od układów planet. Astrologia natalna (u rodzeń i owa) — dział astrologii zajmujący się opisem osobowości i przewidywaniem przyszłego rozwoju człowieka na podstawie jego horoskopu.

Astrologia synastryczna (porównawcza) — dział astrologii zajmujący się stosunkami międzyludzkimi w świetle horoskopów.

Astrometeorologia — dział astrologii zajmujący się określaniem zmian pogody na podstawie konfiguracji planetarnych.

Biegunowość —- odwieczny*dualistyczny podział świata na elementy pozytywna i negatywne; w astro* logii podział tan przejawia się w klasyfikacji znaków zodiaku (Baran jest pozytywny* Byk negatywny, td.), podział tan generuje podział na żywioły: znaki Ognia i Powietrza są pozytywna, a znaki Wody • Ziemi są negatywne.

Czas Greenwich (Greenwich Mean Time, GMT) — czas miejscowy południka 0°, na którym fety obserwatorium Greenwich; tym czasem operują wszystkie efemerydy astronomiczne i astrologiczne (lub czasom efemeryd różnym od niego o kilka sekund).

Czas gwiazdowy — czas mierzony według pozornego ruchu sfery niebieskiej; doba gwiazdowa jest krótsza o 3 min. 57 sak. od doby słonecznej.

Czas letni — ustawowo wprowadzany czas różniący się o 1 godzinę od czasu strefowego w danym państwie; niekiedy stosuje się teł podwójny czas letni, przy którym różnica ta wynosi 2 godziny.

Czas miejscowy — czas mierzony według kulminacji Słońca nadanym południku; różni się od czasu Greenwich zależnie od długości geograficznej miejsca (1° długości w 4 minuty).

Czas słoneczny — czas mierzony według pozornego ruchu Słońca* zegar słoneczny pokazuje praw* dziwy czas słoneczny* którego długość zmienia się nieznacznie w różnych porach roku; czas używa­ny na co dzień jest średnim czasem słonecznym.

Czas strefowy — czas miejscowy dla południków 0°. 15°. 30° Itd. od Greenwich, różniący się o go­dzinę od poprzedniej i następnej strefy czasowej; Polska i większa część Europy używa czasu środkowo­europejskiego* który jest czasem miejscowym południka 15° na wschód od Greenwich, czyli różni się o 1 godzinę od czasu Greenwich.

Czas urzędowy — oficjalny czas używany w danym państwie.

Deklinacja — odległość kątowa danego punktu na niebie mierzona od równika niebieskiego.

Detryment — pozycja planety w znaku przeciwnym do własnego.

Długość ełdiptyczna — odległość kątowa danego punktu na niebie mierzona od początku znaku Barana wzdłuż ekiiptyki; podstawowa współrzędna w obliczeniach astrologicznych.

Długość geograficzne)---odległość kątowa danego punktu na Ziemi mierzona od Greenwich wzdłuż równika lub równoleżnika.

Domy horoskopu — dwanaście części horoskopu przedstawiające podział ekliptyW związany z do­bowym ruchem Ziemi wokół własne) osi I istnieje szereg systemów podziału na domyć* których jBffi częściej stosowany fest system Placidusa; inne popularne podziały to systemy: Równych Domów, Campanusa, Regiomontanusa, Porfiriusza, Evansa, Kocha; w większości systemów ascendent jest wierzchołkiem pierwszego domu, I.C. czwartego, descendent siódmego i M.C. dziesiątego.

Dyrekcje — technika astrologiczna, w której planety poruszają się ruchem symbolicznym, nie odpo­wiadającym ich ruchom faktycznym; określenia dyrekcja i progresja są często stosowane wymiennie.

Egzaltacja — pozycja planety w znaku (tradycyjnie w konkretnym stopniu tego znaku), w którym jej pozytywne oddziaływanie jest wzmożone. Ekliptyka— koło wielkie wyznaczane przez roczną drogę Słońca widzianą z Ziemi.

Gwiazdy stałe—'tradycyjna nazwa obejmująca wszystkie widoczne gwiazdy, w astrologii stosuje się Jedynie gwiazdy o największej jasności.

Horoskop — diagram przedstawiający w uproszczeniu obraz Układu Słonecznego w danym momencie w odniesieniu do danego punktu na Ziemi; wnioski wysnuwane na tej podstawie dotyczące charakteru danego wydarzenia (np. urodzonego w tym czasie i miejscu człowieka) lub jego dalszego rozwoju określa się mianem interpretacji horoskopu, błędem jest nazywanie horoskopem ogólnej charakte­rystyki osób urodzonych ze Słońcem w danym znaku zodiaku czy przepowiedni zamieszczanych w ką­cikach astrologicznych czasopism; postawić horoskop to obliczyć i wykreślić wspomniany wyżej diagram.

Horyzont — koło wielkie w płaszczyźnie prostopadłej do obserwatora, czyli linii zenit-nadir.

Jakości— podział znaków zodiaku na trzy elementy: kardynalne, stałe, zmienne; generowany przez podział na żywioły, każdy z trzech znaków danego żywiołu ma inną jakość.

Koło wielkie — koło na sferze niebieskiej, którego środek stanowi umowny środek Ziemi.

Medium Coelł (M.C.) — punkt przecięcia ekliptyki i południka miejscowego nad horyzontem; ana­logiczny punkt pod horyzontem nazywa się Imum Coeli (I.C); punkty te nie są identyczne z zeni­tem i nadi rem, jak się niekiedy błędnie podaje.

Midpunkt (midpolnit) — punkt na ekliptyce będący połową odległości między dwiema planetami.

Nadir— punkt nieba znajdujący się dokładnie pod danym miejscem na Ziemi (niewidoczny).

Planeta—w sensie astrologicznym pojęcie to obejmuje również Księżyc i Słońce, a w-astrologi« hinduskiej także węzły księżycowe.

Progresja —technika astrologiczna, w której planety poruszają się po urodzeniu ze swą własną prędkością, ale tworzone przez nie konfiguracje odnoszą się do innego okresu życia.

Punkty arabskie — punkty ekliptyki powstałe przez dodanie do długości ekliptycznej ascendentu różnicy długości ekliptycznych dwóch planet; w powszechnym użyciu jest jedynie punkt szczęścia. który oblicza się dodając do ascendentu różnicę długości Słońca i Księżyca. 

Punkty równonocy — punkty przecięcia ekliptyki i równika niebieskiego, początki znaków Barana i Wagi.

Rektascencja—odległość kątowa danego punktu na niebie mierzona od początku znaku Barana wzdłuż równika niebieskiego.

Ruch prosty — przesuwanie się planety po Zodiaku zgodnie z rosnącą wartością długości ekhptycznej.

Ruch wsteczny (retrogradacja) — przesuwanie się planety po Zodiaku w kierunku przeciwnym niz wzrost długości ekliptycznej.

Stacja — miejsce na Zodiaku, w którym planeta zmienia ruch z prostego na wsteczny lub odwrotnie; planeta taka nazywa się stacjonarna.

Szerokość ekliptyczna — odległość kątowa danego punktu na niebie mierzona od ekliptyki wzdłuż koła wielkiego łączącego bieguny ekliptyki.

Szerokość geograficzna — odległość kątowa danego punktu na Ziemi od równika ziemskiego mie­rzona wzdłuż południka.

Tranzyt (przejście) — moment, w którym planeta znajdzie się w punkcie Zodiaku, w którym była ona lub inna planeta w chwili urodzenia, lub też który jest znaczący w horoskopie z innych względów.

Upadek — pozycja planety w znaku przeciwnym do egzaltacji.

Węzeł — punkt przecięcia ekliptyki I orbity planety; w astrologii stosuje się głównie węzły księżycowe.

Wierzchołek domu — najsilniej działający punkt domu horoskopu* najczęściej jego początek, choć omem (np. w astrologii hinduskiej) uważa się zań środek. Władca znaku — planeta tradycyjnie przypisana do danego znaku; jeżeli planeta znajduje się w znaku, którego jest władcą, jej oddziaływanie jest najsilniejsze.

Wzajemna recepcja — układ, gdy dwie planety znajdują się we wzajemnie przez siebie rządzonych znakach.

Zasięg aspektu — zakres w jakim dany aspekt działa, mimo braku całkowitej dokładności; zależy od rodzaju aspektu i od tworzących go planet; może wynosić od 1° do 10°, a nawet więcej.

Zoałt — punkt nieba znajdujący się dokładnie nad danym miejscem na Ziemi.

Znak — jedna z 12 części Zodiaku o długości 30°.

Zodiak — pas nieba po obu stronach ekliptyki, obejmujący orbity wszystkich planet prócz Plutona, podzielony na 12 odcinków zwanych znakami; niekiedy uważa się, że Zodiak obejmuje całą sferę nie­bieską. Zodiak tropikalny (lub zwrotnikowy) rozpoczyna się od punktu równonocy wiosennej jako 0° Barana* a jego znaki nie pokrywają się z gwiazdozbiorami o tych samych nazwach. Zodiak gwiazdowy (lub syderyczny) pokrywa się w przybliżeniu z gwiazdozbiorami. Zodiak konstelacyjny pokrywa się z gwiazdozbiorami i ma nierówne znaki, rzadko używany w astrologii.

Żywioły — tradycyjne cztery składniki wszechświata i człowieka: Ogień, Ziemia, Powietrze. Woda. Nie należy ich utożsamiać ze zwykłymi żywiołami, ale interpretować symbolicznie; żywioły przejawiają się na wielu poziomach, między innymi w klasyfikacji znaków zodiaku.


Bibliografia: Rafał T. Prinke, Leszek Weres, Mandala życia. Astrologia - mity i rzeczywistość, Poznanń 1982

Polska Wróżka